Hồng Sâm là gì? Hồng Sâm và Nhân Sâm khác nhau thế nào?

Sức khỏe luôn được xem là vốn quý giá nhất của con người. Trong nhịp sống hiện đại đầy áp lực, xu hướng tìm về các liệu pháp tự nhiên, đặc biệt là sử dụng nhân sâm và hồng sâm để bồi bổ cơ thể và phòng ngừa bệnh tật, ngày càng trở nên phổ biến. Tuy nhiên, dù đều là những thảo dược xếp hàng thượng phẩm trong y học cổ truyền, vẫn còn rất nhiều người nhầm lẫn và chưa phân biệt rõ ranh giới cũng như công năng đặc thù của hai loại sản phẩm này. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cho bạn một lăng kính chi tiết, kết hợp giữa triết lý Đông y và khoa học sinh dược học hiện đại, để hiểu sâu hơn về nhân sâm, hồng sâm cùng cách ứng dụng chúng sao cho tối ưu nhất.

Chi tiết về Nhân Sâm và Hồng Sâm

Nhân sâm (Panax Ginseng): Đây là trạng thái nguyên bản của rễ cây sâm, một loài thực vật thân thảo sống lâu năm, ưa những vùng có vi khí hậu ôn đới đặc thù. Trạng thái tươi khi vừa thu hoạch từ lòng đất vẫn giữ nguyên vẹn hình dáng tự nhiên thường có rễ phân nhánh giống hình người và chứa một lượng nước tự nhiên rất cao bên trong cấu trúc tế bào củ. Những quốc gia sở hữu điều kiện thổ nhưỡng lý tưởng và lịch sử canh tác nhân sâm nổi tiếng nhất trên thế giới phải kể đến Hàn Quốc, Triều Tiên, Nhật Bản.

Hồng sâm (Red Ginseng): Hồng sâm hoàn toàn không phải là một giống sâm mọc tự nhiên từ đất. Nó là kết tinh của sự kiên nhẫn và kỹ thuật bào chế nhiệt phân phức tạp từ chính những củ nhân sâm tươi. Quá trình chuyển hóa này không chỉ đơn thuần để làm khô, mà mục đích cốt lõi là tạo ra các phản ứng sinh hóa như phản ứng Maillard nhằm bẻ gãy các cấu trúc cao phân tử, nhân lên gấp bội các hoạt chất dược lý quý giá, đồng thời rút cạn độ ẩm để kéo dài thời gian bảo quản lên đến hàng thập kỷ.

Hồng Sâm và Nhân Sâm khác nhau thế nào?

Đứng trước sự đa dạng của thị trường thảo dược hiện nay, việc thấu hiểu tường tận đặc tính của từng sản phẩm là chiếc chìa khóa quan trọng nhất để bảo vệ sức khỏe. Nhằm giúp bạn tránh được những nhầm lẫn không đáng có và tự tin đưa ra lựa chọn chăm sóc sức khỏe chính xác nhất cho bản thân cùng gia đình, hãy cùng điểm qua 4 điểm khác biệt mang tính bản chất giữa hai loại dược liệu quý này.

Sự khác biệt trong quy trình chế biến

Nhân sâm: Thường được lưu thông trên thị trường dưới 2 dạng chính.

Dạng thứ nhất là Sâm tươi chưa qua bất kỳ khâu chế biến nào, giữ nguyên hàm lượng nước và tạp chất tự nhiên.

Dạng thứ hai là Bạch sâm (sâm trắng) – đây là sâm tươi đã được cạo lớp vỏ mỏng, sau đó phơi khô tự nhiên dưới ánh nắng mặt trời hoặc sấy gió cho đến khi độ ẩm giảm xuống dưới 12%. Bạch sâm hoàn toàn không trải qua bất kỳ công đoạn can thiệp nhiệt độ cao nào.

Hồng sâm: Đòi hỏi một quy trình sản xuất nghiêm ngặt.

Nguồn nguyên liệu đầu vào bắt buộc phải được tuyển chọn từ những củ sâm tươi đạt chuẩn 6 năm tuổi – thời điểm cây sâm tích lũy tối đa hàm lượng dưỡng chất thứ cấp.

Sau khi làm sạch tỉ mỉ bằng hệ thống áp lực nước, sâm được đưa vào hấp cách thủy bằng hơi nước ở nhiệt độ cao trong khoảng 50 – 90 phút.

Tiếp đó, chúng được đưa vào hệ thống sấy chuyên dụng và phơi dưới ánh nắng tự nhiên thêm 4 – 5 ngày liên tục để lượng nước rút xuống dưới 14%.

Thành phẩm cuối cùng có cấu trúc đặc ruột, lớp vỏ ngoài và phần thịt bên trong chuyển sang sắc đỏ sẫm hoặc vàng nâu, khi chạm vào có độ mềm dẻo tự nhiên do sự hồ hóa của tinh bột.

Sự đột phá về hàm lượng hoạt chất hóa thực vật

Sự kỳ công trong khâu chế biến hồng sâm không chỉ tạo ra sự thay đổi về mặt thị giác. Dưới sự tác động của nhiệt độ và áp suất, các cấu trúc hóa học nguyên bản của nhân sâm bị thủy phân và tái tổ hợp. Quá trình này biến đổi các Saponin cơ bản như Rb1, Rg1 thành các Ginsenoside thứ cấp quý hiếm điển hình như Rg3, Rh2, Rh1, những hoạt chất có năng lực chống oxy hóa, hỗ trợ ức chế tế bào lạ và bảo vệ hệ thần kinh cực kỳ mạnh mẽ. Các nghiên cứu định lượng đã chứng minh hàm lượng Saponin trong hồng sâm cao gấp 5 đến 8 lần so với sâm tươi. Sự phong phú của hơn 30 loại Saponin, kết hợp cùng 20 nguyên tố vi lượng và 17 acid amin, giúp hồng sâm mang lại hiệu quả can thiệp sinh lý vượt trội.

Khả năng tương thích với đối tượng sử dụng

Nhân sâm: Theo y lý phương Đông, sâm tươi mang tính Hàn (lạnh) khá đậm đặc.

Do đó, nó ít phù hợp với những người có cơ địa nhiệt, người mắc chứng cao huyết áp cấp tính, người hay bị lạnh tay chân, tỳ vị hư hàn hoặc người thường xuyên mất ngủ.

Việc sử dụng nhân sâm tươi cho phụ nữ có thai và trẻ nhỏ đang trong giai đoạn phát triển cũng cần được kiểm soát cực kỳ gắt gao.

Hồng sâm: Trải qua quá trình hấp sấy nhiệt độ cao, tính vị của nhân sâm đã bị thay đổi căn bản, từ tính Hàn chuyển hóa sang tính Ôn (ấm).

Sự thay đổi này giúp hồng sâm trở thành một dược liệu vô cùng ôn hòa, lành tính và có khả năng dung nạp tốt với đại đa số cơ địa người dùng. Nó có thể được sử dụng như một loại thực phẩm bổ sung sức khỏe hàng ngày cho cả người cao tuổi, người vừa ốm dậy cần phục hồi thể trạng.

Tuy nhiên, đối với trẻ nhỏ dưới 15 tuổi chưa hoàn thiện hệ nội tiết và phụ nữ mang thai, việc sử dụng vẫn cần tham khảo ý kiến chuyên gia.

Ứng dụng và phương pháp bảo quản

Nhân sâm tươi: Do hàm lượng nước nội tại cao, môi trường này rất dễ tạo điều kiện cho vi sinh vật và nấm mốc phát triển, khiến thời gian bảo quản vô cùng ngắn.

Phương pháp tối ưu nhất là giữ trong ngăn mát tủ lạnh và sử dụng hết trong vòng 5 – 7 ngày.

Sâm tươi đặc biệt phù hợp để ứng dụng trong các phương pháp ẩm thực truyền thống như hầm canh gà hầm sâm, ngâm mật ong nguyên chất hoặc ngâm rượu bồi bổ.

Hồng sâm: Nhờ việc rút cạn độ ẩm và sự biến đổi hóa học tạo ra các chất kháng khuẩn tự nhiên, hồng sâm có hạn sử dụng vô cùng ấn tượng.

Nếu được bảo quản đúng tiêu chuẩn trong hộp thiếc kín, nó có thể duy trì chất lượng từ 10 năm trở lên.

Hơn thế nữa, đặc tính ổn định của hồng sâm khiến nó trở thành nguyên liệu vàng trong ngành công nghiệp dược phẩm và mỹ phẩm hiện đại.

Ngày nay, các hoạt chất từ hồng sâm được ứng dụng công nghệ chiết xuất sâu để tạo ra các hệ thống dẫn thuốc tiện dụng như: viên nang mềm, cao đặc tinh chế, tinh chất dạng nước, mặt nạ da liễu chống lão hóa hay các lát sâm tẩm mật ong ăn liền.